حميد بهاروند گروه زبان وادبيات عربي 

چكيده

ايجاد تحول در نظام آموزشي كشورها يكي از دغدغه هاي انسان معاصر وتمام ملت هاي رو به رشد است.واين امر فقط با تغيير نگرش افراد در زمينه ي فرآيند يادگيري و ياددهي ممكن مي شود كه توجه بيشتر ما را به روش هاي تدريس الزامي مي سازد. از جمله اين روش ها ،روش اكتشافي است كه در آن معلم مجموعه اي از دستور العمل ها راعرضه مي كند تا  فراگيران براي رسيدن به پاسخ اصلي تلاش كنند ومهارتي را كسب كنند.

 

يكي از شرايط لازم براي رسيدن به اهداف آموزش وپرورش استفاده از روش هاي تدريس وفنون مناسب تدريس است. ضروري است كه معلم با روش ها و فنون تدريس آشنا باشد و از هر يك ازآن ها در موقعيت مناسب استفاده كند. شايد بتوان كه روش تدريس را بزرگ ترين عامل موفقيت معلم دانست زيرا دركلاس هيچ نيرويي مانند هنر ومهارت معلم نافذ نخواهد بود[1][1].هر يك از روش هاي تدريس ممكن است در جاي خود مفيد ومؤثر باشد و ارجحيت يك روش تدريس بر روش هاي ديگر را فقط شرايط خاص، محتوا وفراگيران خاص تعيين خواهد كرد.گر چه اعتقاد بر آن است كه روش هاي تلفيقي از كارايي بيشتري برخوردار هستند.[2][2]

روش اكتشافي از دهه 1960 ذهن علماي تعليم و تربيت را به خود معطوف كرد.[3][3] اين روش را مي توان واكنشي در برابر انتقال رسمي اطلاعات ومهارت ها از سوي معلم به دانش آموزان معرفي كرد.در اين روش  دانش آموزان از موضوعي كه به آنان ارايه شده است پديده اي را كشف كرده و برداشت و تفسير خويش را از آن بيان كنند.

"كشف حادثه اي زنده است كه گستره ي انديشه را وسعت مي بخشد و انسان را وا مي دارد تا در فراندشي ها وديده ورزيي هاي خود پيوند شبكه هاي معنايي را دريابد.[4][4]"

شيوه مكاشفه اي از ديدگاه جورج براون[5][5] به دو شاخه تقسيم شده است. وقتي معلم مجموعه اي از دستورالعمل ها را عرضه مي كند تا دانش‌ آموزان به حقيقتي برسند يا مهارتي راكسب نمايند، در واقع به شيوه اي متوسل شده است كه با" ساختار قوي" طراحي شده است. اما وقتي معلم نقش خودش را انكار مي كند و اجازه مي دهد دانش آموزان به كشف آنچه ميخواهند برسند، وارد جرياني  شده است كه پاياني باز و تمام نشده دارد. اين شيوه "باز پاسخ"ناميده مي شود

در روش مكاشفه اي هدف ها عمدا مخفي نگه داشته مي شوند تا دانش آموزان همه وظايفشان را انجام دهند.

از معايب اين روش آن است كه  كشف پديده و تعبير و تفسير ان محتاج زمان و ابزار اندازه گيري است.

اينك به مباحثي كه در درس عربي مي توان از اين روش استفاده كرد ،مي پردازيم.

1-               تشخيص حروف اصلي و حروف زائد: (درس هاي2و3)     عربي (1) سال اول

2-               تشخيص اسم جامد و مشتق : (درس هاي4و5) عربي (1) سال اول

      3--ساختن مشتقات: (درس هاي4و5) عربي (1) سال اول         

      4-موصولات خاص و عام: (درس7) عربي (1) سال اول

      5-معرب ومبني:( درس8)  عربي (1) سال اول

      6-اعراب تقديري واعراب ظاهري: (درس 4) عربي (2) عمومي  و درس(4) عربي(2) ادبيات و علوم انساني

      7-افعال ناقصه:(درس9) عربي(2) عمومي و درس(11) عربي (2) ادبيات و علوم انساني

      8-حروف مشبهه بالفعل (درس10) عربي (2) عمومي و درس (12)عربي(2)ادبيات و علوم انساني

     9-لاي نفي جنس: (درس10) عربي(2) عمومي و درس(13)عربي (2) ادبيات و علوم انساني

    10-افعال مقاربه: درس(13) عربي (2)ادبيات و علوم انساني

    11-اعراب فعل مضارع مرفوع و منصوب: (درس6) عربي(2) عمومي  و درس(6)عربي(2)ادبيات و علوم انساني

    12- اعراب فعل مضارع مرفوع و مجزوم: (درس7) عربي(2) عمومي  و ادبيات و علوم انساني

    13-اعراب فرعي  و اصلي ): درس هاي2و3) عربي (2) عمومي و درس (5) عربي(2) ادبيات و علوم انساني

 

 

 

 

 

1-سازمان اموزش و پرورش استان كرمان،فصلنامه تعامل  شماره (6) ص85 ،زمستان  1384

3و2-دفترتاليف كتب درسي،كتاب راهنماي تدريس عربي (1) ،سال 1381 ص33و41

4-سازمان پژوهش و برنامه ريزي آموزش،رشد معلم،شماره( 5)بهمن 1385ص 19

5-براون ،جورج،ترجمه علي رووف،تدريس خرد،انتشارات مدرسه،1377